गाभाऱ्यात प्रवेशावरून वाद; २०२६ मध्येही जाती-समाजाच्या चौकटींचा आग्रह योग्य आहे का?
सांगली : सांगलीच्या पटवर्धन संस्थानच्या गणपती मंदिरातील पूजा आणि आरतीच्या मानावरून सध्या पटवर्धन कुटुंबातील वाद चव्हाट्यावर आला आहे. अभिनेत्री भाग्यश्री पटवर्धन यांनी गणपती मंदिरात जाऊन आरती केल्यानंतर त्यांचे वडील विजयसिंहराजे पटवर्धन यांनी त्यावर आक्षेप घेतला आहे. उपलब्ध वृत्तांनुसार,मंदिरातील परंपरा आणि आरतीचा अधिकार याबाबत विजयसिंहराजेंनी आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे.
विजयसिंहराजे पटवर्धन यांच्या म्हणण्यानुसार, मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्रवेशाबाबत त्यांच्या कुटुंबाची पारंपरिक पद्धत आहे आणि विशिष्ट व्यक्तींनाच प्रवेशाची परवानगी असते. त्यांनी भाग्यश्री यांनी परवानगीशिवाय गाभाऱ्यात प्रवेश करून आरती केल्याचा आक्षेप नोंदवला आहे.
मात्र, २०२६ सालात एखाद्या व्यक्तीचा जन्म, जात किंवा विवाहानंतरचे सामाजिक नाते यावरून धार्मिक स्थळी प्रवेश किंवा पूजा करण्याचा अधिकार ठरवला जावा का? हा प्रश्न या घटनेनंतर उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे.
भाग्यश्री पटवर्धन या स्वतः पटवर्धन कुटुंबातील कन्या आहेत. त्यांनी आपल्या सासरच्या कुटुंबातील व्यक्तींना सोबत घेऊन धार्मिक विधीत सहभाग घेतला असल्यास, त्याकडे केवळ “ते अमुक समाजाचे आहेत” या दृष्टिकोनातून पाहण्याऐवजी श्रद्धा, समानता आणि आधुनिक सामाजिक मूल्यांच्या चौकटीतून पाहण्याची गरज आहे.
“मुलगी असल्याने अधिकार संपतो का?”
या संपूर्ण प्रकरणाचा आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे लग्न झाल्यानंतर मुलीचा माहेरच्या धार्मिक परंपरेतील सहभाग संपतो का? हा प्रश्नही सार्वजनिक चर्चेत आला आहे. काही वृत्तांमध्ये भाग्यश्री यांनी सांगलीच्या परंपरा जपण्यासाठी कुटुंबातील सहभाग आवश्यक असल्याची भूमिका मांडल्याचे नमूद आहे.
त्यामुळे हा वाद केवळ एका आरतीपुरता किंवा एका कुटुंबातील मतभेदापुरता मर्यादित न राहता परंपरा विरुद्ध बदलती सामाजिक मूल्ये असा व्यापक प्रश्न उपस्थित करत आहे.
भाग्यश्रींचे अभिनंदन का?
परंपरा जपण्याचा अधिकार प्रत्येकाला आहे; मात्र परंपरेचा अर्थ जर कोणाला जन्म,जात किंवा सामाजिक ओळखीच्या आधारावर दूर ठेवणे असा घेतला जात असेल,तर त्या परंपरांवर सार्वजनिक चर्चा होणेही तितकेच आवश्यक आहे.
भाग्यश्री पटवर्धन यांनी गाभाऱ्यात प्रवेश करून पूजा केली, या कृतीमागे त्यांची नेमकी भूमिका काय होती,याबाबत त्यांचे सविस्तर अधिकृत स्पष्टीकरण समोर येणे आवश्यक आहे. मात्र,या घटनेने समानता आणि धार्मिक स्थळांवरील प्रवेशाच्या प्रश्नाला नव्याने चर्चेत आणले आहे.
आता प्रश्न इतकाच-परंपरा जपायच्या की परंपरांच्या नावाखाली निर्माण झालेल्या भेदांच्या चौकटीही कायम ठेवायच्या?
याचे उत्तर सांगलीकरांनी आणि समाजाने ठरवायचे आहे. २०२६ मध्ये या विषयावर खुली,संयमी आणि तथ्याधारित चर्चा होणे गरजेचे आहे.
