जागतिक ओळख निर्माण करण्यासाठी सर्वपक्षीय लोकप्रतिनिधींनी पुढाकार घ्यावा - सोलापूरकरांची मागणी
सोलापूर : (एमडी२४न्यूज) सोलापूर शहराची ऐतिहासिक ओळख असलेला भुईकोट किल्ला हा महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या ऐतिहासिक वारसांपैकी एक मानला जातो. सपाट जमिनीवर उभारलेला हा दुर्मिळ प्रकारातील किल्ला असून त्याच्या स्थापत्यकलेमुळे आणि इतिहासामुळे तो विशेष महत्त्वाचा ठरतो. इतिहासप्रेमी,पर्यटक आणि संशोधकांसाठी हा किल्ला आकर्षणाचे केंद्र आहे. मात्र,या ऐतिहासिक वास्तूचे अधिक प्रभावी संवर्धन,जतन आणि पर्यटन विकास करण्याची गरज सोलापूरकरांकडून सातत्याने व्यक्त केली जात आहे.
इतिहासकारांच्या माहितीनुसार,भुईकोट किल्ल्याची उभारणी १४ व्या शतकात बहामनी सत्ताकाळात झाली. त्यानंतर आदिलशाही,मुघल,निजाम आणि मराठा साम्राज्य अशा विविध सत्तांनी या किल्ल्यावर राज्य केले. त्यामुळे या किल्ल्याला महाराष्ट्राच्या तसेच दख्खनच्या इतिहासात महत्त्वाचे स्थान प्राप्त झाले आहे.
या किल्ल्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे तो डोंगरावर नसून सपाट जमिनीवर उभारण्यात आला आहे. किल्ल्याभोवती भक्कम दुहेरी तटबंदी,मजबूत बुरूज आणि संरक्षणासाठी तोफा ठेवण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. किल्ल्याच्या एका बाजूला असलेला प्रसिद्ध सिद्धेश्वर तलाव हा नैसर्गिक संरक्षणाची भूमिका बजावत होता,ज्यामुळे या किल्ल्याचे सामरिक महत्त्व अधिक वाढले.
इतिहासात मुघल सम्राट औरंगजेबाने इ.स. १६८५–१६८६ च्या सुमारास या किल्ल्यात काही काळ मुक्काम केल्याचा उल्लेख आढळतो. त्यानंतर इ.स. १७९५ ते १८१८ या काळात हा किल्ला मराठ्यांच्या ताब्यात होता. शेवटचे पेशवे बाजीराव द्वितीय यांनीही १८१८ मध्ये या किल्ल्यावर वास्तव्यास असल्याचे ऐतिहासिक नोंदींमध्ये नमूद आहे.
सध्या हा किल्ला भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण (ASI) च्या देखरेखीखाली असून परिसरात बाग,सुशोभीकरण आणि पर्यटकांसाठी आवश्यक सुविधा विकसित करण्यात आल्या आहेत. तरीही या किल्ल्याला राज्य,राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पर्यटन नकाशावर अधिक प्रभावीपणे स्थान मिळवून देण्यासाठी व्यापक नियोजनाची आवश्यकता असल्याचे नागरिकांचे मत आहे.
सोलापूरकरांची मागणी आहे की,महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री, सोलापूर महानगरपालिका,शहरातील तिन्ही आमदार, महापौर,तसेच महानगरपालिकेतील सर्व पक्षांचे नगरसेवक यांनी एकत्रितपणे या ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धनासाठी विशेष कृती आराखडा तयार करावा. किल्ल्याचे आधुनिक पद्धतीने प्रकाशयोजना,ध्वनी-प्रकाश (लाईट अँड साउंड) शो, इतिहास संग्रहालय,माहिती केंद्र,पर्यटन मार्गदर्शक,स्वच्छता, सुरक्षा आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या माध्यमातून या ठिकाणाची स्वतंत्र ओळख निर्माण करण्याची मागणीही पुढे येत आहे.
इतिहास हा कोणत्याही शहराची ओळख असतो. सोलापूरचा भुईकोट किल्ला हा केवळ दगड-मातीची वास्तू नसून अनेक ऐतिहासिक घटनांचा साक्षीदार आहे. या वारशाचे जतन आणि संवर्धन करणे ही केवळ शासनाची नव्हे,तर समाजाचीही सामूहिक जबाबदारी आहे. योग्य नियोजन आणि लोकप्रतिनिधींच्या पुढाकारातून भुईकोट किल्ल्याला महाराष्ट्रातील प्रमुख पर्यटनस्थळ म्हणून विकसित करता येईल,अशी अपेक्षा सोलापूरकर व्यक्त करत आहेत.
